Screenshot
Pas protestave kundër projektit të paralajmëruar në Zvërnec, kryeministri Edi Rama zgjodhi të përgjigjej me shembullin e Costa Navarinos në Greqi, duke e paraqitur si histori suksesi të zhvillimit turistik, ku investimi i madh, sipas tij, bashkëjeton me natyrën dhe sjell punë, para dhe prestigj.
Në letër, krahasimi tingëllon bukur. Në realitet, problemi është shumë më i thellë.
Pyetja nuk është nëse Shqipëria duhet të zhvillohet. Pyetja është: për kë po zhvillohet?
Sepse shqiptarët e kanë parë tashmë modelin e “turizmit elitar”. E kanë parë në jug, në resorte ku një ditë pushimi kushton më shumë sesa paga mujore e shumë familjeve. E kanë parë në bregdetin që dikur ishte publik dhe sot, gjithnjë e më shpesh, duket si hapësirë private për ata që mund të paguajnë.
Green Coast është shembulli më i qartë i kësaj kontradikte: investime luksoze, pamje perfekte, marketing ndërkombëtar, por çmime që për shumicën e shqiptarëve janë thjesht të papërballueshme. Dhe pikërisht këtu bie argumenti i madh i propagandës: zhvillimi nuk mund të matet vetëm me miliarda euro dhe emra arkitektësh të huaj.
Zhvillimi matet edhe me aksesin që kanë qytetarët. Me hapësirat publike që mbeten publike. Me natyrën që nuk kthehet në dekor për resortet. Me bregdetin që nuk bëhet luks për të huajt dhe ëndërr e paarritshme për vendasit.
Rama thotë se Costa Navarino është prova se një projekt i madh mund të transformojë një territor. Por shqiptarët kanë të drejtë të pyesin: a do të jetë Zvërneci një histori zhvillimi për vendin, apo një tjetër copë Shqipërie ku qytetari i zakonshëm do të ndihet i huaj?
Protesta për Zvërnecin nuk është protestë kundër zhvillimit. Është protestë kundër mënyrës si zhvillimi vendoset nga lart, pa transparencë të plotë, pa debat të ndershëm dhe pa garanci të qarta për zonat e mbrojtura.
Në fund, problemi nuk është Costa Navarino. Problemi është se Shqipëria rrezikon të ndërtojë parajsa turistike ku shqiptarët mund të punojnë, por jo të pushojnë.
Dhe kjo është arsyeja pse njerëzit dalin në shesh.
