Ka disa lajme që një gazetar nuk do të donte t’i raportonte kurrë. Lajme që, edhe kur i lexon, të duhet pak kohë t’i pranosh.
Ditët e fundit, Shqipëria është përballur sërish me një seri aksidentesh tragjike, shumë prej viktimave të të cilave ishin të rinj. Mes tyre ishte edhe gazetari Xhesjon Zogu, 26 vjeç, i cili humbi jetën në aksin Vorë–Fushë-Krujë. Laurent Krasniqi, Kleo Vrioni, Alvi Muhaxhiri, Sara Brugnatelli dhe të tjerë emra që deri pak ditë më parë ishin pjesë e jetës së dikujt dhe sot janë bërë pjesë e kujtesës.
Emrat ndryshojnë. Dhimbja jo.
Shifrat e INSTAT e bëjnë tablonë edhe më të rëndë. Vetëm gjatë korrikut 2026, në Shqipëri u regjistruan 165 aksidente rrugore, me 235 persona të vrarë ose të plagosur. Në shtatë muajt e parë të vitit, numri i aksidenteve ishte 10 për qind më i lartë se në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.
Dhe një tjetër shifër kërkon vëmendje, në mars, INSTAT raportonte se 86.5 për qind e aksidenteve lidheshin me sjelljen e drejtuesve të mjeteve.
Kjo nuk është një statistikë që mund ta kalojmë me një “kështu e ka rruga”.
Sepse po, rrugët kanë probleme. Po, infrastruktura mund të jetë më e mirë. Po, kontrollet duhet të jenë më të forta dhe ndëshkimet më efektive. Por kur shumica dërrmuese e aksidenteve lidhet me sjelljen e drejtuesit, duhet të kemi kurajën të shohim edhe nga ana tjetër e timonit.
Te njeriu.
Kemi ndërtuar një marrëdhënie të çuditshme me makinën. Në disa raste, ajo është kthyer në një mënyrë për të treguar veten. Kush ecën më shpejt. Kush parakalon. Kush nuk pret. Kush nervozohet kur dikush përpara tij respekton kufirin e shpejtësisë. Kush mendon se disa sekonda më pak në rrugë vlejnë më shumë se rreziku që merr.
Por rruga nuk është vendi ku duhet të provosh sa i zoti je. Nuk ka çmim për atë që mbërrin pesë minuta më herët. Nuk ka medalje për parakalimin më të guximshëm.
Në rastin e Xhesjon Zogut, raportimet paraprake folën për një përplasje mes dy automjeteve dhe dyshime për një parakalim të gabuar. Hetimet do të përcaktojnë se çfarë ka ndodhur saktësisht. Por një gjë dihet tashmë: një manovër që zgjat vetëm pak sekonda mund të ketë pasoja që zgjasin gjithë jetën.
Kjo është ajo që harrojmë më shpesh kur jemi pas timonit.
Një parakalim nuk është vetëm një parakalim. Shpejtësia nuk është vetëm një numër në kilometrazh. Telefoni në dorë nuk është “vetëm për një sekondë”.
Janë zgjedhje.
Në rrugë, disa zgjedhje nuk të japin mundësinë për t’u kthyer pas.
Ndoshta duhet ta ndryshojmë edhe atë që quajmë “shofer të fortë”.
Nuk është i fortë ai që e shtyp gazin deri në fund. Është ai që di kur duhet ta heqë këmbën prej tij. Nuk është i fortë ai që parakalon me çdo kusht, por ai që di të presë. Nuk është i fortë ai që përgjigjet ndaj një provokimi në rrugë me një tjetër manovër të rrezikshme.
I fortë është ai që kupton se mund të vonohet.Sepse një minutë vonesë nuk është tragjedi. Një vendim i gabuar mund të jetë. Ndoshta pjesa më e dhimbshme e këtyre historive është mosha e njerëzve që po humbasim. Shumë prej tyre kishin ende një jetë përpara. Punë, plane, miq, familje, udhëtime, gjëra të vogla që ne i marrim si të mirëqena sepse besojmë se do të kemi kohë për t’i bërë.
Pastaj, papritur, nuk ka më kohë.
Për familjet e tyre, lajmi nuk mbyllet kur largohet kamera. Nuk zhduket kur artikulli zbret nga faqja e parë. Nuk mbaron pas 24 orësh, kur ne kalojmë te lajmi tjetër.
Mbetet një vend bosh në tavolinë. Një telefon që nuk do të bjerë më. Një nënë, një baba, një vëlla, një motër apo një mik që duhet të mësojë të jetojë me mungesën.
Shteti ka përgjegjësinë e vet. Rrugët duhet të jenë më të sigurta. Kontrollet duhet të funksionojnë. Shkeljet duhet të ndëshkohen dhe edukimi rrugor duhet të nisë shumë më herët se dita kur një i ri merr patentën.
Ndoshta duhet të ndalojmë edhe së përdoruri fjalën “aksident” si një mënyrë për ta mbyllur bisedën. Jo çdo tragjedi mund të parandalohet. Por shpejtësia e tepërt, parakalimet e rrezikshme, shpërqendrimi dhe agresiviteti në timon janë sjellje ndaj të cilave mund të bëjmë diçka.
Nuk mund ta kthejmë Xhesjonin.
As Laurent-in, Kleon, Alvin, Sarën dhe të gjithë ata që u larguan shumë herët.
Por mund të vendosim nëse emrat e tyre do të mbeten vetëm pjesë e lajmeve të trishta të këtyre ditëve apo do të na bëjnë të ndryshojmë diçka.
Ndoshta mënyra më e mirë për t’i kujtuar nuk është vetëm të publikojmë fotografitë e tyre, të shkruajmë për jetën që patën dhe për dhimbjen që lanë pas.
Është ajo që bëjmë herën tjetër kur ulemi në timon.
Të mos nxitojmë sepse dikush pas nesh po i bie borisë.
Të mos parakalojmë kur nuk është e sigurt.
Të mos prekim telefonin.
Të mos e kthejmë rrugën në garë.
Sepse në fund, të mbërrish pesë minuta më herët nuk të bën më të fortë.
Të dish të ngadalësosh, po.
Të dish të presësh, po.
Të kuptosh se në makinën përballë nuk ke një pengesë, por një njeri që po shkon diku te njerëzit e tij, po.
Çdo herë që ngasim makinën, duhet ta kujtojmë këtë.
Rruga nuk na kërkon të jemi të guximshëm.
Na kërkon të jemi të përgjegjshëm.
Dhe ndonjëherë, vendimi më i zgjuar është më i thjeshti:
të ngadalësosh,
të presësh,
të mbërrish.
Gjallë.
