11 shtatori i vitit 2001 mbetet një nga datat më të errëta dhe më të rëndësishme të historisë moderne.
Brenda pak orësh, Shtetet e Bashkuara u goditën nga një seri sulmesh terroriste të koordinuara nga al-Kaeda, duke shkaktuar vdekjen e afro 3 mijë personave dhe duke ndryshuar përgjithmonë mënyrën se si bota e konceptonte sigurinë, terrorizmin dhe luftën.
Gjithçka nisi në mëngjesin e 11 shtatorit, kur katër avionë pasagjerësh u rrëmbyen nga 19 terroristë. Dy prej tyre u përplasën me kullat binjake të Qendrës Botërore të Tregtisë në Nju Jork, një tjetër goditi Pentagonin, ndërsa avioni i katërt u rrëzua në Pensilvani pasi pasagjerët tentuan të marrin kontrollin e tij.
Dy avionë goditën kullat binjake
Në orën 08:46, Fluturimi 11 i American Airlines, një Boeing 767 që udhëtonte nga Bostoni drejt Los Anxhelosit, u përplas me Kullën Veriore të Qendrës Botërore të Tregtisë.
Pak minuta më vonë, në orën 09:03, Fluturimi 175 i United Airlines goditi Kullën Jugore.
Pamjet e dy kullave të përfshira nga flakët u transmetuan në të gjithë botën, ndërsa ndërtesat u shembën brenda pak orësh. Kulla Jugore u rrëzua në orën 09:59, ndërsa Kulla Veriore në 10:28.
Pentagoni ishte objektivi i tretë
Në orën 09:37, Fluturimi 77 i American Airlines u përplas me Pentagonin, selinë e Departamentit amerikan të Mbrojtjes në Arlington të Virxhinias.
Goditja shkaktoi një zjarr të madh dhe dëmtime të rënda në një prej ndërtesave më të rëndësishme të aparatit shtetëror amerikan.
Tragjedia e Fluturimit 93
Avioni i katërt, Fluturimi 93 i United Airlines, ishte nisur nga Newarku drejt San Franciskos.
Pasagjerët mësuan për sulmet e tjera përmes telefonatave dhe informacioneve që morën gjatë fluturimit. Disa prej tyre vendosën t’u kundërviheshin rrëmbyesve.
Përplasja mes pasagjerëve dhe terroristëve bëri që avioni të rrëzohej në një fushë pranë Shanksville, në Pensilvani, në orën 10:03.
Hetuesit besojnë se objektivi i Fluturimit 93 mund të ketë qenë një ndërtesë e rëndësishme qeveritare në Uashington, por rezistenca e pasagjerëve pengoi realizimin e këtij plani.
Filloi “lufta kundër terrorizmit”
Pas sulmeve, administrata e presidentit George W. Bush shpalli një fushatë globale kundër terrorizmit.
Më 7 tetor 2001, SHBA dhe aleatët e saj nisën operacionet ushtarake në Afganistan, me synimin për të goditur al-Kaedën dhe rrëzuar regjimin taleban që i kishte ofruar strehim organizatës.
Konflikti do të zgjaste më shumë se dy dekada dhe do të shndërrohej në luftën më të gjatë të zhvilluar nga Shtetet e Bashkuara. Në vitin 2021, trupat amerikane u tërhoqën nga Afganistani dhe talebanët rifituan kontrollin e vendit.
Dy vite më pas, SHBA ndërhyn në Irak
Në 20 mars 2003, Shtetet e Bashkuara nisën pushtimin e Irakut.
Administrata amerikane e justifikoi ndërhyrjen kryesisht me pretendimet se regjimi i Sadam Huseinit posedonte armë të shkatërrimit në masë dhe përbënte kërcënim për sigurinë ndërkombëtare.
Megjithatë, armë të tilla nuk u gjetën dhe konflikti u shndërrua në një luftë të gjatë, të shoqëruar me kryengritje, dhunë sektare dhe viktima të shumta.
SHBA tërhoqi zyrtarisht trupat e saj nga Iraku në dhjetor 2011.
Një datë që ndryshoi botën
11 shtatori nuk ndryshoi vetëm historinë amerikane. Pas kësaj dite u forcuan kontrollet në aeroporte, u ndryshuan politikat e sigurisë dhe kundër terrorizmit, ndërsa marrëdhëniet ndërkombëtare hynë në një epokë të re.
Nga Nju Jorku dhe Uashingtoni deri në Afganistan dhe Irak, pasojat e asaj dite u shtrinë për dekada.
25 vjet pas sulmeve, 11 shtatori mbetet një pikë kthese që i dha formë një pjese të madhe të historisë së shekullit XXI.
