Përshkallëzimi i konfliktit mes Israel dhe Iran, i nisur më 28 shkurt 2026 me sulme të njëpasnjëshme ushtarake, ka tronditur menjëherë tregjet ndërkombëtare të energjisë. Efekti i parë është reflektuar në bursat globale, ku çmimet e naftës dhe gazit kanë shënuar rritje të forta, duke paralajmëruar pasoja direkte edhe për konsumatorët shqiptarë.
Në bursë, nafta Brent ka arritur deri në 79 dollarë për fuçi në mesditën e 2 marsit, nga 75 dollarë që ishte në orët e para të mëngjesit. Para shpërthimit të konfliktit, çmimi varionte mes 62–65 dollarë për fuçi. Rritja ka shkuar deri në 13%, ndërsa çmimi i gazit është rritur me 24%, si pasojë e pasigurisë mbi furnizimet dhe frikës për ndërprerje në një nga rajonet kyçe të prodhimit dhe transportit të energjisë.
Rritje me 15–20 lekë për litër në Shqipëri
Përfaqësues të Shoqatës së Hidrokarbureve kanë deklaruar për “Monitor” se efekti në tregun vendas pritet të ndihet brenda 3–4 ditëve. Sipas tyre, nafta është furnizuar me çmim 900 USD për ton, nga 740 USD për ton që ishte më parë.
“Shtrenjtimi i çmimeve në bursë pritet të reflektohet brenda 4 ditëve në tregun e pakicës, me rritje çmimi nga 15 deri 20 lekë për litër”, bëjnë të ditur përfaqësuesit e Shoqatës.
Aktualisht, nafta në Shqipëri tregtohet 170–175 lekë për litër, por me këtë trend pritet të arrijë 185–190 lekë për litër. Nëse tensionet zgjerohen dhe përfshihen aktorë të tjerë në rajon, çmimi në bursë mund të shkojë deri në 110 dollarë për fuçi, duke ushtruar presion edhe më të madh mbi tregun vendas.
Efekt zinxhir në transport dhe çmime mallrash
Rritja e karburantit pritet të ndikojë menjëherë edhe tarifat e transportit të mallrave. Administratori i “Balkan Trans Albania”, Rodolf Xhillari, thekson se nafta përbën 60–70% të kostove totale në transportin rrugor.
“Me shtrenjtimin e naftës, edhe tarifat për transportin rrugor të mallrave priten të rriten në të njëjtën masë që rritet çmimi i karburantit”, shprehet ai.
Kjo do të thotë se rritja e çmimit të naftës mund të përkthehet në rritje të çmimeve për produkte bazë dhe mallra të importuara, duke shtuar presionin mbi konsumatorët.
Rritje e menjëhershme edhe në Kosovë
Ndërkohë, në Kosovo, rritja është reflektuar tashmë. Kryetari i Shoqatës së Naftarëve të Kosovës, Fadil Berjani, njoftoi se çmimet janë rritur nga 1.18 euro në 1.25 euro për litër për naftën (diesel), ndërsa benzina po tregtohet nga 1.17 deri në 1.24 euro për litër.
Në njoftimin e plotë thuhet se situata gjeopolitike në Lindjen e Mesme po ndikon drejtpërdrejt tregjet globale, me vëmendje të veçantë te Ngushtica e Hormuzit – një nga korridoret më të rëndësishme të transportit të naftës në botë. Çdo tension në atë zonë përkthehet menjëherë në kosto më të larta për konsumatorët.
Një skenar i njohur nga e kaluara
Një situatë e ngjashme u pa edhe në mars 2022 pas nisjes së luftës në Ukrainë, kur çmimi i naftës Brent kaloi mbi 100 dollarë për fuçi, duke shkaktuar valë shtrenjtimesh në shumë vende, përfshirë Shqipërinë.
Nëse tensionet në Lindjen e Mesme vazhdojnë, ekspertët paralajmërojnë se rritja aktuale mund të mos jetë e fundit, ndërsa tregu vendas përgatitet për ditë të vështira me çmime më të larta të karburantit dhe, rrjedhimisht, edhe të produkteve të konsumit.
