ASTANA, 19 korrik 2026 – Kazakistani ka dënuar fuqishëm sulmet me mjete ajrore pa pilot (UAV/dronë) ndaj anijeve civile në Detin e Zi, të përfshira në transportin e naftës bruto kazakistaneze përmes infrastrukturës së Konsorciumit të Tubacionit Kaspik (CPC), duke theksuar se incidente të tilla përbëjnë një kërcënim serioz për sigurinë ndërkombëtare energjetike, lirinë e lundrimit dhe zinxhirët globalë të furnizimit.
Sipas Ministrisë së Energjisë të Republikës së Kazakistanit, më 19 korrik, dy cisterna, ASIA dhe NISSOS IOS, u sulmuan me dronë gjatë operacioneve të ngarkimit në Terminalin Detar të CPC-së. Anijet po ngarkonin naftë bruto të prodhuar në Kazakistan dhe në bord ndodheshin ekuipazhe shumëkombëshe.
Si pasojë e sulmeve, në të dyja anijet shpërthyen zjarre, të cilat u shuan menjëherë nga ekuipazhet. Nuk u raportua për persona të lënduar dhe nuk pati derdhje të naftës në mjedisin detar. Objektet e ankorimit me një pikë të CPC-së, SPM-1 dhe SPM-3, nuk pësuan dëmtime.
Operacionet e ngarkimit të naftës bruto në terminal u pezulluan përkohësisht në pritje të një vlerësimi të plotë të pasojave të incidentit.
Ministria e Punëve të Jashtme e Republikës së Kazakistanit dënoi fuqishëm sulmet me dronë të kryera më 17 dhe 19 korrik ndaj anijeve civile të angazhuara në transportin e ligjshëm tregtar të naftës përmes infrastrukturës së CPC-së.
Kazakistani i konsideron këto sulme si një cenim të papranueshëm të interesave të tij ekonomike, si dhe si veprime që kërcënojnë tregtinë e ligjshme ndërkombëtare, tregjet globale të energjisë dhe sigurinë e zinxhirëve ndërkombëtarë të transportit dhe logjistikës.
Shqetësim të veçantë, sipas Ministrisë së Punëve të Jashtme të Kazakistanit, përbën fakti se mekanizmi i dakordësuar më parë për shkëmbimin e informacionit mbi anijet civile që hyjnë në ujërat e Detit të Zi për të ngarkuar naftë në terminalet e CPC-së nuk u respektua, duke vënë në rrezik jetën dhe sigurinë e ekuipazheve civile.
Kazakistani ka kërkuar ndalimin e menjëhershëm të sulmeve të tilla dhe marrjen e masave gjithëpërfshirëse për të garantuar sigurinë e infrastrukturës së përdorur për eksportin e hidrokarbureve kazakistaneze. Gjithashtu, vendi u ka bërë thirrje shteteve partnere që t’i dënojnë pa mëdyshje këto sulme dhe u ka kërkuar të gjitha palëve të interesuara të zhvillojnë masa praktike për të parandaluar përsëritjen e incidenteve të ngjashme.
Ministria e Energjisë theksoi se çdo përdorim i forcës kundër infrastrukturës civile ndërkombëtare të energjisë krijon rreziqe për sigurinë globale energjetike, cenon funksionimin e qëndrueshëm të zinxhirëve ndërkombëtarë të furnizimit me energji dhe tregtinë, si dhe shkakton dëme të konsiderueshme ekonomike për palët e përfshira.
Aktualisht, Kazakistani po kryen një vlerësim gjithëpërfshirës të dëmeve të shkaktuara. Pas përfundimit të këtij vlerësimi, vendi rezervon të gjitha të drejtat që i garantohen nga e drejta ndërkombëtare për mbrojtjen e interesave të tij legjitime, përfshirë kërkimin e kompensimit të plotë për dëmet e shkaktuara.
Kazakistani ritheksoi se nuk ka alternativë ndaj zgjidhjes paqësore të konflikteve dhe rikonfirmoi angazhimin e tij ndaj parimeve të së drejtës ndërkombëtare, lirisë së lundrimit dhe garantimit të funksionimit të besueshëm të korridoreve ndërkombëtare të transportit, logjistikës dhe energjisë.
Konsorciumi i Tubacionit Kaspik (CPC) përbën një nga rrugët strategjike të eksportit të naftës së Kazakistanit, duke transportuar naftën bruto kazakistaneze nga rajoni i Kaspikut drejt Detit të Zi dhe më tej në tregjet ndërkombëtare. Për këtë arsye, çdo ndërprerje e funksionimit të tij mund të ketë pasoja jo vetëm për Kazakistanin, por edhe për stabilitetin dhe besueshmërinë e furnizimeve më të gjera ndërkombëtare me energji.
Burimi: Ministria e Punëve të Jashtme e Republikës së Kazakistanit; Ministria e Energjisë e Republikës së Kazakistanit
